JACS, 2010, 132, 3009-3012.

W kwietniowej Syntezie miesiąca przypatrzymy się niedawno opublikowanej syntezie totalnej Fendlerydyny (alkaloidu wyizolowanego z drzewa Aspidosperma fendleri), zrealizowanej przez zespół Dale’a L. Bogera (nie zgadniecie – ze Scripps). Wzór strukturalny tego produktu naturalnego dobitnie wskazuje na złożoność problemu:

Mamy bowiem skomplikowany układ policykliczny, cztery przyległe do siebie centra stereogeniczne (z czego dwa są czwartorzędowe) oraz charakterystyczne ugrupowanie hemiaminalowe – czyli takie, w którym na jednym atomie węgla siedzi atom azotu i atom tlenu.

To nie wszystko. Nie zapytacie dlaczego na powyższym schemacie zaznaczyłem cztery wiązania węgiel-węgiel kolorem niebieskim? Ha! To cały smaczek tej syntezy. Wszystkie te wiązania zostały skonstruowane w trakcie jednego procesu, co pozwoliło na szybkie zbudowanie tak skomplikowanego układu. Zobaczmy w jaki sposób tego dokonano.

Przeczytaj całość »

Co wspólnego mają ze sobą święta Wielkanocne i wampiry? Pisanki, a dokładniej skorupki jajek.

Skorupki jajek to nie tylko sam węglan wapnia. Przesłanka co do tego jest co najmniej jedna: jaja (nie tylko kurze) mają różne barwy. Musi istnieć więc coś, co nadaje im odpowiedni kolor. W przypadku jaj kurzych tym barwnikiem jest protoporfiryna IX. Co interesujące, związek ten jest prekursorem hemu (u ludzi, a pewnie także i u innych zwierząt, które używają hemu do transportowania tlenu). Popatrzcie zresztą sobie na wzory tych dwóch cząsteczek – różnią się tylko jonem żelaza.

Co to ma wspólnego z wampirami? U osób chorych na porfirię erytropoetyczną (w przeszłości objawy związane z tą przypadłością wiązano właśnie z wampiryzmem) występuje podwyższony poziom protoporfiryny IX, co spowodowane jest zaburzeniem w przekształcaniu tego związku w hem. Sama protoporfiryna IX nie jest jakoś specjalnie toksyczna, ale ma ciekawe właściwości. Jeśli się na nią poświeci i w jej pobliżu znajdzie się cząsteczka tlenu – to barwnik zaabsorbuje energię promieniowania i przekaże tę energię cząsteczce O₂. Rezultatem tego będzie przejście tlenu ze stanu trypletowego w bardzo reaktywny stan singletowy. A tlen singletowy utleni wszystko na swoje drodze. U chorych na porfirię erytropoetyczną barwnik gromadzi się m.in. w skórze – miejscu bardzo podatnym na promieniowanie słoneczne. Teraz staje się jasne dlaczego we wszystkich mrożących krew w żyłach opowieściach wampiry unikają światła słonecznego.

Przeczytaj całość »